Opinies

In 2026 zal Europa zowat alle belangrijke wetgeving op vlak van energie en klimaat herzien. Dit is noodzakelijk, omdat het gros van het huidige beleid slechts loopt tot 2030. Ze moest immers de Europese klimaatdoelstelling (-55%) voor 2030 realiseren. Denk bijvoorbeeld aan de nationale klimaatbijdrage, of het reductiepad voor de zware industrie.

Intussen kennen we onze volgende bestemming. Tegen 2040 moet de uitstoot met netto 90% dalen. Dit realiseren vergt nu concrete wetgeving, en dus plant de Commissie in 2026 een pakket aan voorstellen. Van emissiehandel tot de nationale klimaatdoelstellingen of hernieuwbare energie: de gehele klimaatarchitectuur moet ‘fit for 90’ worden.

Deze wetgeving is fundamenteel voor de ecologische, geopolitieke, en industriële koers van de komende vijftien jaar. België beslist in de Raad mee over deze wetgeving. Onze europarlementsleden zitten eveneens aan de knoppen. Een zware verantwoordelijkheid.

We verwachten dat zij de schouders zetten onder een sterk raamwerk, met drie uitgangspunten als gids. Ten eerste: het is vandaag ‘décarboner ou décliner’. Fossielvrij worden of wegkwijnen. Op energetisch, geopolitiek en economisch vlak is doorgedreven klimaatbeleid de enige weg voorwaarts. Ten tweede, de wetenschap laat geen enkele ruimte voor verdere toegevingen aan de industrie. 1.5°C en zelfs 2°C geraken ondertussen buiten bereik. Ten derde: het democratisch draagvlak is en blijft sterk. Peiling na peiling geeft aan dat er brede en ruime steun is voor doorgedreven klimaatbeleid, in weerwil van wat panikerende lobbies ook beweren.

Nationaal: van korte naar lange termijn

In eigen land gaat het er ook om spannen.

De Europese Commissie evalueerde deze week het Belgische klimaatplan voor de periode tot 2030. Conclusie: België mikt onder de Europese lat, en zelfs deze lagere doelstellingen dreigen we te missen. Zeker op vlak van landbouw, transport, en hernieuwbare energie zijn de plannen te vaag en te licht.

Voorlopig deden onze klimaatministers alsof er geen vuiltje aan de lucht is. Deze evaluatie toont dat ze scherp moeten bijsturen. 2026 is allicht het laatste jaar van deze legislatuur dat dit nog mogelijk is. Het is dat, of wachten tot de gebakken in onze plannen resulteert in rode cijfers.

In 2026 staan nog twee andere belangrijke klimaatdossiers op de Vlaamse agenda. Vlaanderen gaat nu al van start met de opmaak van haar klimaat- en energieplan voor de periode tot 2040. Ook de langetermijnstrategie, die loopt tot 2050, zal ze herzien.

Dit biedt een kans om structurele beslissingen te nemen, die ons traject richting een fossielevrije economie verankeren. Momenteel is immers geen enkele sector in lijn met klimaatneutraliteit in 2050. Dit biedt ook een kans om te zorgen dat alle ‘randvoorwaarden’ vervuld zijn. Gaande van netinfrastructuur tot sociale omkadering.

Make it count

Onze kersverse Vlaamse klimaatminister weet meteen wat er op de plank ligt.

Een ambitieus Europees standpunt, een onmiddellijke herziening van de Vlaams energie en klimaatstrategie, en een coherent plan voor de komende vijftien jaar. Een zware verantwoordelijkheid. Maar ook een gouden kans om bij te dragen aan een beleid dat met zorg en durf onze koers bepaalt tot minstens 2040.

De volgende agendamomenten houden wij alvast in de gaten:

• Doorlopend/onbepaald
  • Belgisch - Vlaams voorzitterschap Nationale Klimaat Commissie
  • Belgisch - Onderhandelingen over Belgische ‘lastenverdeling’
  • Vlaams - Actualisatie Langetermijnstrategie Klimaat (2050)
  • Vlaams - Herziening energiebelastingen
  • Vlaams - Opmaak Klimaatplan 2031-2040
  • EU - Onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader (EU) 
     
• Q1 2026
  • Belgisch - Indienen sociaal klimaatplan
  • Vlaams - Omzetting ETS2 decreet
  • Vlaams - Uitgaventoetsing Klimaatfonds
  • EU - Industrial Accelerator Act
  • EU - Electrification Action Plan
  • EU - Stemming klimaatdoelstelling voor 2040
  • EU - Top in Alden Biesen
     
• Q2 2026
  • Internationaal - Internationale Conferentie over Fossiele Brandstoffen (Colombia)
  • Belgisch - Inventaris Fossiele Subsidies (update)
  • Vlaams - Herziening energiebeleidsovereenkomsten
  • Vlaams - Herziening compensatie indirecte emissiekosten
  • EU  - Openbare aanbestedingen
  • EU -  Industrial Decarbonisation Bank
     
• Q3 2026
  • EU - Herziening emissiehandel (ETS)
  • EU -  Doelstellingen Hernieuwbare Energie & Efficiëntie
  • EU - Circular Economy Act
  • Vlaams - Voortgangsrapport VEKP
  • Belgisch - Belgische klimaatbarometer
     
• Q4 2026
  • EU -  Nationale klimaat doelstellingen (ESR)
  • Internationaal - COP31