Het verleden van De Motmolen
Genesteld in de Demervallei, op slechts enkele kilometers van het centrum van Bilzen, ligt een gebied met een hoge natuurwaarde. Het beslaat zo’n 16 hectare en bestaat uit bos, rietland, graslanden en meer. In 1996 werd het gebied in het kader van natuur- en landschapsbehoud door Limburg.net in huur gegeven aan Orchis vzw. Sindsdien waakt Orchis over het gebied, voert er beheerwerken uit, beheert zij de aanwezige fauna en flora en heeft zij het gebied zelfs uitgebreid met meerdere percelen natuur.
Het gebied dankt zijn naam aan de aanwezigheid van een ruïne binnen de perceelsgrenzen: een molen die al vóór 1775 bestond en verschijnt op de Ferrariskaart, de zogenaamde Motmolen (vroeger ook bekend als de Moddemolen). Deze molen werd doorheen zijn lange geschiedenis meermaals afgebroken en opnieuw opgebouwd, tot hij in de jaren zestig van de vorige eeuw definitief verdween. Orchis vzw beheert ook deze ruïne als cultuurhistorisch element in het landschap. In 2019 werd het natuurgebied voorzien van een nieuwe vispassage. Deze passage biedt vissen en andere watergebonden soorten de kans om stroomopwaarts op zoek te gaan naar voedsel, partners en schuilplaatsen. Deze ingreep was een broodnodige toevoeging om de gezondheid van de aanwezige vispopulaties te garanderen.
Ten gevolge van de droge jaren werd er in 2021 besloten om in het natuurgebied Motmolen sterker in te zetten op natte natuur. Door de graslanden te vernatten en de vijvers om te vormen tot natuurlijke vijvers, functioneert het gebied als een klimaatbuffer die de schokken van zowel extreme droogte als intense regenval kan opvangen. Door de inzet van Orchis is De Motmolen sinds augustus 2025 erkend als natuurreservaat. Dit betekent dat het gebied geniet van de hoogste bescherming en dat het voortbestaan ervan gegarandeerd blijft. Vele zeldzame soorten vinden een thuis tussen het riet en de bomen van dit natuurgebied, waaronder vogelsoorten zoals de ijsvogel, buizerd en boomvalk.
De toekomst van De Motmolen
Voor de toekomst van De Motmolen heeft Orchis twee doelen voor ogen. Het eerste doel is het verder ontwikkelen en opvolgen van de aanwezige natuur. Zo wordt er gericht gemaaid, beheerd en vernat. Daarnaast gaat Orchis actief op zoek naar nabijgelegen percelen die een waardevolle toevoeging kunnen vormen voor dit natuurgebied. Dankzij deze werking is het gebied beter gewapend tegen klimaatverandering en zal het in de toekomst de omgeving dienen als een echt sponsgebied.
Het tweede doel is het verder uitwerken van de educatieve functie van het gebied. Dit gebeurt door de oude visvijver te gebruiken als natuureducatieve poel, door te informeren over de Motmolen aan de hand van infoborden en QR-codes en door het uitwerken van educatieve projecten voor scholen.
Soort in de kijker
Het everzwijn
Het wilde zwijn staat In onze streken bekend voor zijn destructieve kracht. Hij is een wroeter en een woeler. De schrik van elke tuin. Het wilde zwijn, ook wel bekend als het everzwijn is de wilde voorvader van ons welbekend gedomesticeerd varken. Deze slimme dieren hebben een zeer breed dieet, het zijn alleseters. Zo eten ze jaarlijks hopen eikels, beukennoten, mais, maar ook truffels, slakken, larven en wormen, waarnaar ze regelmatig graven in de bodem. Wanneer het aanbod er is eten ze ook kleine knaagdieren als muizen en ratten en in sommige gevallen zelfs konijnen.
Wilde zwijnen zijn in Vlaanderen nachtactief. Ze hebben besloten om ’s nacht te foerageren in plaats van overdag om minder gestoord te woorden door menselijke activiteit. De Volwassen zwijnen hebben een donkere ruige vacht. De biggetjes hebben een lichtere vacht versierd met strepen, die soms wel eens vergeleken wordt met een pyjama. Het wilde zwijn komt in grote hoeveelheden voort aan de Motmolen. de sporen van deze soort zijn duidelijk in de omgewoelde modder.
Wandelen in natuurgebied De Motmolen
Natuurgebied De Motmolen is vrij toegankelijk voor de zachte passant. Men kan er vredig genieten van de bloemende akkers en prachtige overvliegende watervogels.
